Biokosmizm – bunt przeciwko śmierci*

BiokosmizmBiokosmizm jako nowy nurt w anarchizmie pojawił się w 1918r. Jego inicjatorem, teoretykiem i niestrudzonym propagatorem był poeta Aleksander F. Agijenko, występujący pod pseudonimem Swiatogor.  W ujęciu Swiatogora biokosmizm to nowa ideologia, której kategorialnym kamieniem węgielnym jest pojęcie jednostki ludzkiej. Jej wzrastająca stale moc twórcza daje prawo liczyć na realną nieśmiertelność i przebywanie w kosmosie. Wokół tych dwóch celów – immortalizmu i interplanetaryzmu – skupia się  filozofia biokosmizmu.
Czytaj dalej

Rosyjscy anarcho-mistycy lat 20-tych*

Apołłon KarielinRosyjski anarchizm po Rewolucji Lutowej 1917 r. rozwinął się w imponującą barwami paletę najróżnorodniejszych  nurtów, kierunków, federacji i sekcji. Wśród nich najbardziej tajemniczą grupę stanowią tzw. anarcho-mistycy. Do niedawna niewiele o nich wiedziano, a i dzisiaj więcej jest znaków zapytania niż gotowych odpowiedzi. Inicjatorem ruchu był Apołłon Karielin (1863-1926), jeden z najwybitniejszych teoretyków, publicystów i organizatorów rosyjskiego ruchu anarchistycznego [na zdjęciu obok], który w czasie pobytu w Paryżu  zetknął się z bujnie w tym czasie kwitnącym nad Sekwaną ruchem nieortodoksyjnego chrześcijaństwa. Prawdopodobnie dostał się pod wpływ René Guenona, wielkiego mistrza Templariuszy XX wieku. Czytaj dalej

Rosyjski anarchizm mistyczny*

czulkow -Серебрякова Зинаид (2)Anarchizm mistyczny  był nurtem intelektualno–religijnym, który powstał w kręgu symbolistów rosyjskich w czasach zaburzeń rewolucyjnych 1905–1907 jako przejaw „nowej religijnej świadomości”, ale także jako reakcja pewnej części środowisk artystycznych na robotnicze wystąpienia. Jego twórcą był głośny w owych czasach poeta i krytyk literacki, Gieorgij Czułkow [po lewej, na portrecie Z. Serebriakowej]. Terminu „mistyczny anarchizm” użył po raz pierwszy  w polemice z S. Bułgakowem, na temat stosunku chrześcijaństwa do miłości płciowej. Jakby na marginesie tej polemiki przeciwstawił chrześcijaństwu tradycyjnemu, „apokaliptycznemu”, chrześcijaństwo oparte na mistycznym doświadczeniu – „anarchistyczne”. Chrześcijaństwo apokaliptyczne jest oczekiwaniem Końca, jest religią „niewolników Bożych”, których znużona dusza, wypełniona jest pokorą i słodkim rozrzewnieniem. Czytaj dalej

Egoizm i oczyszczenie duszy*

25277-michail20bakunin204 Michaiła Bakunina religia miłości (4)

Oczyszczenie duszy to, zdaniem Bakunina, podstawowy obowiązek człowieka. Pierwszym kro­kiem ku temu jest całkowite wyrugowanie egoizmu. Można to zrobić tylko kierując się uczuciem i myślą – one są jedynym przejawem Boga w człowieku. Należy wyzwo­lić uczucie i myśl ze wszystkiego, co może je krępować. Miałkie słabostki, płytkie przyzwy­czajenia, pretensje godnej politowania ambicji – wszystko to bierze początek z egoizmu, który jest początkiem wszelkiego zła… Czytaj dalej

Miłość i cierpienie*

71c95-bakunin203  Michaiła Bakunina religia miłości (3)

Miłość – to potężna „laska proroka, która wydobywa żywą wodę ze skały”. Miłość – to energia przenikająca wszystkie przejawy życia, to siła uak­tywniająca człowieka. Dlatego treścią i najwyższym celem życia człowieka powinna być miłość, czyli Bóg. Tę myśl wygłoszoną po raz pierwszy już w 1834 r. kładzie obecnie u podstaw swego światopoglądu. „Co kochasz – tym żyjesz” – powtarzał Bakunin słowa Fichtego. Myśl niemieckiego filozofa: „życie to miłość, i cała forma i siła życia polega na miłości i z miłości bierze początek”, jest – zdaniem Bakunina – kluczem otwierającym wiedzę do zrozumienia świata i powołania człowieka… Czytaj dalej

Obrzędy i lektury – religijne inspiracje Michaiła Bakunina*

a34db-bakunin20-20autoportret20akwarelaMichaiła Bakunina religia miłości  (2)

Gwałtowny przypływ uczuć religijnych i zainteresowanie problematyką teolo­giczną nastąpiły u Bakunina w r. 1835 – okresie oczekiwania na dymisję. Do tego czasu sprawy wiary nie odgrywały w jego życiu jakiejś poważniejszej roli. W dzieciń­stwie otrzymał elementarne wiadomości na poziomie katechizmu, które nie wywar­ły na nim większego wrażenia. Nauczyciela religii i zarazem spowiednika rodziny, poczciwego Iwana Aleksiejewicza, lubił tylko dlatego, że przynosił mu pierniki… Czytaj dalej

Ewangeliczne korzenie anarchizmu*

M. Bakunin z zonaMichaiła Bakunina religia miłości (1)

Przez cały okres młodzieńczy głęboka religijność będzie ważnym elementem składowym światopoglądu Michaiła Bakunina, wpływającym w istotny sposób wpierw na recepcję filozofii Kanta, Fichtego i Hegla, a później na przejście na pozycje anarchistyczno rewo­lucyjne. Według świadectwa Iwana Turgieniewa Bakunin jeszcze w 1862 r. wierzył w osobowego Boga i miał za złe Hercenowi jego ateizm. Co więcej, w literaturze nierzadko można spotkać głosy wskazujące na religijny czy wręcz mistyczny „nalot” towarzyszący tak charakterystycznej dla anarchistycznego okresu jego życia wierze w możliwość ziemskiego spełnienia absolutnej wolności człowieka… …

Czytaj dalej