Eucharystia, komunia, Pamiątka i …

Wielki Czwartek to dzień, w ktόrym kościoły chrześcijańskie celebrują ustanowienie Eucharystii, dlatego temu tematowi poświęcam dzisiejszy wpis. Blog ma profil religioznawczy i okołoreligijny, a nie wyznaniowy – stąd w tytule  terminy, jakimi wierzący rόżnych denominacji określają swόj udział w tym rytuale oraz definiują jego charakter (sakramentalny bądź symboliczny) i rangę (zbawczą lub tylko pobożnościową). Wielokropek dotyczy religijności bezwyznaniowej. Czytaj dalej

Pielgrzymowanie w rytm disco polo

Osobliwości polskiego katolicyzmu (38)

Pielgrzymowanie do miejsc świętych praktykowane jest w wielu religiach, w tym we wszystkich trzech religiach abrahamowych, do ktόrych zalicza się chrześcijaństwo. Pielgrzymki nie są więc jakimś unikalnie polskim wkładem w chrześcijańską obrzędowość. Jednak ich żywotność i rosnąca z roku na rok liczebność właśnie Polskę czyni pielgrzymkowym fenomenem w laicyzującej się Europie, także w tej tradycyjnie katolickiej. Czytaj dalej

Noworocznie, czyli maryjnie

z cyklu: Madonny śląskie (1)

Nasza kochana Pani z zielonego drzewaNowy Rok nie jest dla chrześcijan świętem liturgicznym, w przeciwieństwie do wielu religii niechrześcijańskich (np. Rosz Haszana w judaizmie czy Losar w buddyzmie tybetańskim). Na 1 stycznia przypada natomiast chrześcijańskie święto Obrzezania Pańskiego, celebrowane tego dnia w kościołach prawosławnym i anglikańskim, zaś protestanci obchodzą w tym dniu Uroczystość Najświętszego Imienia Jezus.

Obydwa wymienione wyżej  święta należały także do kalendarza rzymskokatolickiego, aż do czasu posoborowej reformy liturgicznej z roku 1969, kiedy to  na 1 stycznia przeniesiona została Uroczystość Maryi Świętej Bożej Rodzicielki (ustanowiona przez  Piusa XI na  11 pażdziernika), która jest odtąd dla rzymskich katolików świętem nakazanym. Czytaj dalej

KICZ – czyli katafatyczna iluzja człowieka

Zacznę od tego, czego Michał Waliński nie chciał powiedzieć* – że religia jest źródłem kiczu… a nawet mocniej – jest ze swej istoty kiczogenna. Kicz religijny (podobnie jak patriotyczny czy erotyczny) bierze się z potrzeby oswajania tego, co zbyt wzniosłe, i uwznioślania tego, co zbyt przyziemne. Religia wręcz modelowo łączy obydwa te bieguny, dlatego od popadania w kicz nie są wolni nawet najwięksi mistycy. Wystarczy poczytać Dzieje duszy św. Teresy z Lisieux czy kilkusetstronicowy Dzienniczek (uwaga na tytułowe zdrobnienie) św. Faustyny, żeby się o tym przekonać. Mistycy często mówią językiem kiczu, bo w pewnym (bardzo szerokim) sensie „kłamią”, tzn. nieudolnie (nie każdy jest takim poetą, jak św. Jan od Krzyża) i niechętnie – najczęściej pod presją spowiednika – odkrywają, a równocześnie szyfrują „te slodkie i straszne tajemnice” (to wręcz kliszowa fraza), których sami do końca nie rozumieją… Czytaj dalej

Hymn w Wieczerniku*

hymn w wieczernikuDzisiaj obchody święta Bożego Ciała – uświęcona tradycją celebracja tajemnic Eucharystii. Ulicami miast po „żywych”, kwiatowych kobiercach przejdą procesje wiernych w historycznych kostiumach. Ludowa religijność bez trudu, niemal instynktownie, łączy w mistyczn jedność naturę i historię.

A teologia? Tu sprawy poważnie się komplikują i nawet rzetelnie wykształconym katolikom niełatwo zrozumieć tajemnice konsubstancjacji, transsubstancjacji, konsekracji, obecności substancjalnej, sakramentalnej etc. etc. Oficjalne katechizmowe definicje bynajmniej im w tym nie pomagają.

Czytaj dalej

O wyższości postawy stojącej nad klęczącą*

 *Tekst byl pierwotnie opublikowany na blogu “My Opera” 18 marca 2013 r.

CejrowskiWojciecha Cejrowskiego – z wyraźnym upodobaniem lansującego się jako „radykalny katol” – gorszą posoborowe zmiany w liturgii. Zapytany przez dziennikarzy (link)
– Podobno przyjmuje Pan Komunię Świętą tylko na klęcząco?
odpowiada, jak zwykle nie przebierając w słowach:
– Zgodnie z zaleceniem Benedykta XVI oraz w zgodzie z obowiązującą w moim Kościele liturgią – klękam do Komunii Świętej […] Na świecie Kościół dopuszcza przyjmowanie Komunii Świętej na stojąco, niestety także do łapy, ale na kolanach nadal jest legalnie… (link)

Czytaj dalej

Religijność ludowa vs religijna ignorancja

0bf93-religii20na20maturzePolscy biskupi znów domagają się wprowadzenia  matury z religii, co oczywiście stało się tematem prasowych komentarzy – a to w tonie lamentów na postępującą „talibanizację życia publicznego”, a to znów kpin z nadawania „religijnym przesądom” statusu racjonalnej wiedzy. Nie będę przytaczać ani jednych, ani drugich, bo nie są tego warte. Sam postulat natomiast uwazam za tyleżz słuszny, co niewłaściwie zaadresowany, czyli „jestem za, a nawet przeciw”, jak to znakomicie sformułował niegdyś Lech Wałęsa. …

Czytaj dalej

Prawdziwy cud Eucharystii

W zapomnienie poszedł już „eucharystyczny cud” w Sokółce, ale możemy być pewni, że będą następne. Jeśli nie w Polsce, to w Ameryce Łacińskiej albo na Filipinach… czyli wszędzie tam, gdzie  żywy jest kult relikwii i magiczne (to nie znaczy, że uważam je za „niewłaściwe”) podejście do sakramentów. Liturgiczna formuła eucharystyczna mówi, że przyjmujemy: ciało, krew, duszę i boskość Chrystusa. W tekstach i wypowiedziach praktykujących katolików na temat Eucharystii  spotykam się natomiast często z formułą okrojoną do „ciała i krwi”, przy czym na ogół dodaje się: „Jezusa Chrystusa”, zamiast tylko: „Chrystusa”. Czytaj dalej

Hic haeret aqua (benedicta)

woda swieconaOsobliwości polskiego katolicyzmu (1)

W uroczystym otwarciu oczyszczalni ścieków w Kobiórze uczestniczyli wójt i proboszcz z kropidłem. Poświęcanie takich obiektów to powszechny zwyczaj […] W Polsce święci się wszystkie obiekty publiczne, szkoły, boiska, ulice, ronda, we wsi wielkopolskiej Stare Krobie pobłogosławiono wiatę – zadaszenie z blachy, żeby chroniła ludzi od deszczu, a uroczystość poprzedziło nabożeństwo. Czytaj dalej